LEİLA ONLASH / KAZAKİSTAN

l


Rusya insan mücadelesini kaybetti. Ve bu kayıp artık süslü siyasi söylemlerle telafi edilemez.

Bir zamanlar uzaya insan gönderen, Sibirya’nın uçsuz bucaksız ormanlarında şehirler kuran, savaşlar kazanan bir ülke, bugün St. Petersburg’un sokaklarında kar temizleyecek işçi bulmakta zorlanıyor.

Bu bir fıkra değil. Bu, bir ülkenin içine düştüğü durumun acı bir göstergesidir.

Artık gerçekleri açıkça konuşmanın zamanı geldi.

Rusya’nın insan kaynakları tükeniyor. Ülke, sahip olduğu insan potansiyelini yıllarca yanlış politikalarla tüketti, heba etti, göçe zorladı ve bürokratik engellerle kendi insanını sistemin dışına itti.

Milyonlarca insan ülkeyi terk etti. Savaş cephelerinde çok sayıda insan hayatını kaybetti. Milyonlarcası yoksulluk, alkol bağımlılığı, işsizlik ve sosyal çöküşün pençesinde yaşam mücadelesi veriyor.

Okulların, hastanelerin ve son iş yerlerinin kapatıldığı köyler boşaldı. Küçük şehirler adeta büyük bir salgının ardından terk edilmiş yerleşim alanlarını andırıyor.

Moskova’da hâlâ ışıklar yanıyor. Ancak başkentten yüz kilometre uzaklaştığınızda sessizlik, yoksulluk ve terk edilmiş yerleşim yerleriyle karşılaşıyorsunuz.

Peki, insan gücü tükenen bir devlet ne yapar?

Öncelikle kendi insanına yönelmesi, onu geri kazanması ve ülkesine dönmek isteyenlere yaşanabilir koşullar sunması beklenir.

Fakat Rusya’nın tercih ettiği yol farklı.

Kazakistan’da, Donbas’ta, Baltık ülkelerinde ve Almanya’da yaşayan Ruslara; Rusça konuşan, Rus kültürünü bilen, eksi otuz derecelik kış şartlarına alışkın insanlara dönüş için yeterli imkânlar sunulmuyor.

Bunun yerine Hindistan’dan iş gücü getiriliyor.

Rusya, iş gücü açığını kapatmak amacıyla Hindistan’dan on binlerce işçinin istihdam edilmesini gündemine alıyor.

Rusya’nın sert kış koşullarına alışık olmayan, Rusça bilmeyen ve Rus toplumuna uyum sağlamak için zamana ihtiyaç duyan bu insanların sokakları temizlemesi, inşaatlarda çalışması ve fabrikalarda üretime katılması bekleniyor.

Üstelik bütün bunlar kamuoyuna bir stratejik ortaklık ve ekonomik başarı olarak sunuluyor.

Oysa mesele yalnızca stratejik ortaklık değildir.

Bu tablo, Rusya’nın demografik krizinin ve göç politikalarındaki başarısızlığının itirafıdır.

Demografik politikanın iflası.

Göç yönetiminin iflası.

Ve en önemlisi, Rusya’nın kendi halkı için güvenli ve yaşanabilir bir vatan olduğu düşüncesinin aşınmasıdır.

Çünkü kendi insanına kapılar yeterince açılmıyor.

Rusya’ya dönmek isteyen bir Rus’a adeta şöyle deniliyor:

“Gel, evini kendi paranla kirala. Aylarca vatandaşlık işlemlerini bekle. İşsiz, güvencesiz ve belirsizlik içinde yaşamaya çalış. Dayanabilirsen vatandaşlık alırsın. Dayanamazsan bu senin sorunun.”

Buna karşılık yabancı iş gücü için sözleşmeler, barınma imkânları, ücret paketleri ve Rusça dil eğitimleri gündeme getiriliyor.

Buradaki temel sorun yabancı işçilerin çalışması değildir. İnsanlar dünyanın her yerinde daha iyi bir yaşam için göç edebilir.

Asıl sorun, bir devletin kendi vatandaşlarına ve ülkesine dönmek isteyen soydaşlarına sağlayamadığı kolaylıkları yabancı iş gücü temininde öncelik hâline getirmesidir.

İşte başarısızlık tam da burada başlıyor.

Bu yalnızca ekonomik bir kriz değildir.

Yalnızca siyasi bir kriz de değildir.

Bu, insanı merkeze almayan devlet anlayışının krizidir.

Kendi insanını koruyamayan, ülkesinden ayrılanları geri kazanamayan, onları bürokratik engellerden, bitmek bilmeyen evrak işlemlerinden ve göç idaresindeki aşağılayıcı uygulamalardan koruyamayan bir devlet, er ya da geç dışarıdan iş gücü temin etmeye bağımlı hâle gelir.

Bugün Hindistan’dan işçi getirirsiniz.

Yarın başka ülkelerden.

Yeter ki fabrikalarda çalışacak, inşaatlarda üretim yapacak ve sokaklarda kar küreyecek birileri bulunsun.

Ancak bir ülke yalnızca iş gücünden ibaret değildir.

Bir ülkeyi ülke yapan, toprağı değil, o toprağa aidiyet hisseden insanlarıdır.

Rusya’nın kaybettiği en önemli değer de budur.

Kazakistan’daki Rusları, ihtiyaç duyulduğunda başvurulacak ucuz bir insan kaynağı olarak gören; onların geri dönüşünü kolaylaştırmak yerine bürokratik engellerle zorlaştıran bir devlet, insan kaybetmeye devam edecektir.

Yetmiş bin işçi getirebilirsiniz.

Yedi yüz bin işçi getirebilirsiniz.

Hatta bir milyon işçi bile getirebilirsiniz.

Ancak hiçbir sayı, insanların kaybettiği bir duyguyu geri getiremez:

Kendi ülkelerinde ihtiyaç duyulduklarına ve değer gördüklerine dair inancı.

Rusya’nın temel sorunu artık yalnızca sınırlar, topraklar veya jeopolitik nüfuz alanları değildir.

Asıl mesele, insanın devlet karşısındaki değeridir.

Bir devlet, topraklarını genişletirken insanlarını kaybediyorsa, gerçekte ne kazanmış olur?

Rusya belki toprak uğruna yürüttüğü mücadeleyi sürdürüyor.

Ancak insanı kazanma mücadelesinde ağır bir yenilgi yaşıyor.

Ve insanını kaybeden bir devletin bu kaybı başka ülkelerden getirdiği işçilerle telafi etmesi mümkün değildir.

Çünkü toprak başkalarının eliyle ele geçirilebilir, fabrikalar yabancı işçilerle çalıştırılabilir, şehirler dışarıdan getirilen emek gücüyle ayakta tutulabilir. Fakat bir millete aidiyet duygusu ithal edilemez.