30 Ekim’de Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Örgütü’nün 13. zirvesinde Kazakistan Cumhurbaşkanı Kassym-Jomart Tokayev, Rusya’yı “OTG+” formatına davet etmeyi veya gözlemci statüsü vermeyi önerdi. Gerekçelerden biri, Rusya’da birçok Türk halkının yaşıyor olmasıydı.
Biz, bu halkların temsilcileri olarak ilan ediyoruz: Rusya’daki Türk halklarının bağımsız bir sese sahip olma hakkı, Moskova’nın onlar adına konuşma hakkıyla değiştirilemez. Türk cumhuriyetlerinin liderleri özerkliğe sahip değil; önemli kararlar Kremlin tarafından alınıyor. Rusya’nın OTG’ye katılımı halklarımızı temsil etmeyecek, aksine Kremlin’in bağımsız Türk devletleri üzerindeki etkisinin bir aracı olarak hizmet edecektir.
Moskova, halklarımız ile Türk dünyası arasındaki bağlara ilişkin görüşünü zaten göstermiştir. Aralık 2015’te Rusya Kültür Bakanı, Altay, Başkortostan, Saha, Tataristan, Tuva ve Hakasya’nın, gözlemci üye oldukları TURKSOY örgütüyle “derhal tüm temaslarını kesmelerini” talep etti. Bugün ise Moskova, birleşik bölgesel toplulukların (ATK) masasında yer almak istiyor.
Rusya’nın Türk halklarından on binlerce temsilci Ukrayna’ya karşı savaşa gönderildi; Başkortostan ve Tataristan ölüm sayısında ilk sırada yer alıyor. Ayrıca, birleşik bölgesel topluluklardan (ATK) vatandaşların aldatma ve zorlama yoluyla askere alındığına dair raporlar da var.
Eylül 2025’te Cumhurbaşkanı Tokayev haklı olarak Altay’ı “Türk medeniyetinin beşiği” olarak adlandırdı. Ancak Altay Cumhuriyeti’nde, sakinlerin toprakları üzerindeki kontrolünü zayıflatan reformlara karşı çıkan aktivist Aruna Arna, Haziran 2026’da Telegram kanalındaki iki şarkısı nedeniyle “terörizmi meşrulaştırmak” suçundan beş yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Tataristan ve Başkortostan’da VTOC ve Başkort örgütleri yasaklandı. Baimak davasında onlarca Başkort hapsedildi ve birçoğu öldürüldü. Anadil öğrenimi haftada birkaç saate indirildi ve anadillerinde tam bir eğitim alma fırsatları tamamen yok edildi.
ATG üye devletlerini, Rusya’nın gözlemci statüsünü veya “ATG+” formatına katılımını reddetmeye çağırıyoruz; zira Rusya’daki Türk halkları kendi bağımsız seslerinden mahrum bırakılıyor.
Rusya’dan şunları talep ediyoruz:
1. Türk halklarının uluslararası kültürel ve siyasi bağlarını kısıtlamayı, Türk devletleri ve uluslararası Türk örgütleriyle bağımsız iş birliklerine müdahale etmeyi bırakmasını.
2. Türk ulusal aktivistlerine, siyasi figürlere, insan hakları savunucularına ve halklarının, dillerinin ve ulusal haklarının korunmasını savunan kamu örgütlerine yönelik zulmü durdurun;
3. Rusya Federasyonu cumhuriyetlerinde Türk dillerinde tam teşekküllü eğitimi yeniden tesis edin ve haftada iki saatle sınırlandırılmak yerine, ilgili tüm eğitim seviyelerinde anadillerinde eğitim fırsatını sağlayın;
4. Türk halklarının temsilcilerinin Ukrayna’ya karşı savaşa katılmaları için askeri ve idari baskıya son verin ve Türk devletlerinin vatandaşlarının askere alınmasında aldatma ve baskı uygulamasına son verin;
5. Türk cumhuriyetlerinin doğal kaynaklarının haksız sömürüsüne son verin ve halklarının kendi doğal zenginliklerini yönetme konusunda gerçek haklarını güvence altına alın;
6. Türk halklarının ulusal kalkınma ve kendi kendini yönetme haklarını, dillerinin, kültürlerinin, tarihi hafızalarının korunmasını ve ekonomik ve siyasi geleceklerini bağımsız olarak belirleme yeteneklerini güvence altına alın.
Bu talepler karşılanmadığı takdirde, Rusya’nın Türk Devletleri Örgütü ile yakınlaşması hakkındaki görüşmeler, Türk birliğine duyulan arzudan ziyade, Kremlin’in bağımsız devletler üzerindeki siyasi etkisini genişletme ve Rus dış politikasını ilerletmek için tarihi ve kültürel bağları istismar etme girişimi gibi görünecektir. Türk birliği, Türk halklarının Moskova’nın emperyalist çıkarlarına tabi kılınması üzerine değil, özgürlük, eşitlik ve ulusal onura saygı üzerine kurulmalıdır.Halklar için özgürlük! Birey için özgürlük!
31 Ekim 2026
Özgür Milletler Cemiyeti Türk Halklarının Temsilcileri:
Başkırlar – Başkır Ulusal Hareketi Yurtdışı Komitesi Başkanı Ruslan Gabbasov;
Tatarlar – Dünya Tatarları Konseyi (Tatar Şurası) Başkanı Ruslan Aisin;
Sergey İsmailov, Tatar örgütü “Azatlık” Başkanı;
Aida Abdrakhmanova, Tataristan Bağımsızlık Komitesi Başkanı;
Saha – Saha Bağımsızlık Hareketi Başkanı Raisa Zubareva.
Bildiriyi destekleyenler:
Çuvaş – İrĕklĕkh hareketinin başkanı, Çuvaşistan-Volga Bulgaristan (Kanašӗ) diplomatik konseyi koordinatörü Rodion Evdokimov (Ilmar Yankas)
Tuvin – “Yeni Tuva” hareketinin kurucularından Eres Kara-SalHakasya – “Özgür Hakasya” hareketinin başkanı Amina Akhpasheva
