Çin ile Kazakistan Arasında 13 Milyar Dolarlık Stratejik İş BirliğiÇin ile Kazakistan Arasında 13 Milyar Dolarlık Stratejik İş Birliği
Çin’in Şanghay kentinde düzenlenen Dünya Yapay Zekâ Konferansı (WAIC 2026) kapsamında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev bir araya geldi. İki liderin görüşmesi sırasında toplam değeri 13 milyar doları (yaklaşık 11,4 milyar avro) aşan 70’ten fazla ticari ve yatırım anlaşması imzalandı. Anlaşmalar, iki ülke arasındaki kapsamlı stratejik ortaklığın yeni bir aşamaya taşındığı şeklinde değerlendiriliyor.
Anlaşmaların en dikkat çekici maddelerinden biri, Çinli batarya devi CATL ile iş birliği içinde Orta Asya’nın ilk lityum batarya üretim tesisinin Kazakistan’da kurulması oldu. Söz konusu yatırımın, Kazakistan’ın elektrikli araç, enerji depolama sistemleri ve yeşil sanayi alanlarında bölgesel üretim merkezi haline gelmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Taraflar ayrıca, Hazar Denizi kıyısında yeni bir liman terminali inşa edilmesi konusunda anlaşmaya vardı. Yeni terminal, Çin’den Avrupa’ya uzanan Trans-Hazar Uluslararası Ulaştırma Koridoru (Orta Koridor) üzerindeki yük kapasitesini artırmayı hedefliyor. Böylece Kazakistan’ın, Çin ile Avrupa arasındaki ticarette daha önemli bir lojistik merkez haline gelmesi amaçlanıyor.
İmzalanan diğer anlaşmalar; yapay zekâ, dijital altyapı, lojistik, enerji, madencilik, sanayi, hizmet ticareti ve sınır ötesi elektronik ticaret alanlarını kapsıyor. Görüşmede iki ülkenin enerji ve stratejik madenler alanındaki ortak projelerinin hızlandırılması, uluslararası kara taşımacılığının kolaylaştırılması ve doğrudan uçuşların artırılması konuları da ele alındı. Çin’in, dijital ekonomi ve yapay zekâ teknolojilerindeki deneyimini Kazakistan’ın dijital dönüşüm sürecine aktarmaya hazır olduğu vurgulandı.
Görüşmede konuşan Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin-Kazakistan ilişkilerinin “yeni bir tarihî seviyeye ulaştığını” belirterek iki ülkenin kalıcı kapsamlı stratejik ortaklığının her geçen gün daha da güçlendiğini ifade etti. Tokayev ise ekonomik iş birliğinin ulaştırma, yüksek teknoloji ve sanayi yatırımlarıyla daha da derinleşeceğini dile getirdi.
Şanghay’daki temaslar yalnızca ikili ilişkilerle sınırlı kalmadı. Tokayev, Dünya Yapay Zekâ Konferansı kapsamında Çin’in öncülüğünde kurulan Dünya Yapay Zekâ İş Birliği Örgütü (WAICO) kuruluş sürecine de destek verdi. Kazakistan, örgütün kurucu üyeleri arasında yer alırken, Çin bu girişimi küresel yapay zekâ yönetişiminde yeni bir uluslararası platform olarak tanımlıyor.
Uzmanlara göre imzalanan anlaşmalar, yalnızca Çin-Kazakistan ekonomik ilişkilerini güçlendirmekle kalmayacak; Orta Koridor’un gelişmesini hızlandırarak Orta Asya’nın küresel ticaret ağındaki stratejik önemini de artıracak. Özellikle batarya üretimi, lojistik altyapı ve dijital teknolojilere yönelik yatırımların, Kazakistan’ın bölgesel sanayi ve ulaştırma merkezi olma hedefini desteklemesi bekleniyor.