İslamabad / Washington — Orta Doğu’da taşları yerinden oynatacak, küresel piyasaları ve jeopolitiği kökten değiştirecek tarihi bir adım atıldı. 1979 yılındaki İran İslam Devrimi’nden bu yana, yaklaşık 47 yıldır diplomatik ilişkileri kesik olan ve son dönemde sıcak savaşın eşiğine gelen Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti resmi bir barış mutabakatı imzaladı.
Bu tarihi başarıya, İran’ın Türk kökenli (Azerbaycan Türkü) Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan liderliğindeki İran diplomasisi imza attı. Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen ve “İslamabad Mutabakatı” olarak adlandırılan 14 maddelik metin, liderler tarafından dijital ortamda resmen onaylandı.
Pezeşkiyan: “Barış, Karşılıklı Saygının Gölgesinde Gerçekleşecek”
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD Başkanı Donald Trump ve arabulucu Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan tarihi belgeyi sosyal medya hesabından paylaşarak dünyaya şu mesajı verdi:
“Bu, güçlü İran’dan tarihi bir belge ve mesajdır. Barış, karşılıklı saygının gölgesinde gerçekleşecektir. Bugün kayda geçirilen; milli direnişin, siyasi akılcılığın ve sorumlu diplomasinin sonucuydu.”
14 Maddelik Tarihi Anlaşmanın Öne Çıkan Detayları
100 günü aşkın süredir bölgede devam eden askeri hareketliliği ve deniz ablukasını sonlandıracak mutabakat zaptının ana maddeleri şunlar:
Askeri Operasyonların Durdurulması: Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde askeri operasyonlar derhal ve kalıcı olarak sona erdirilecek. Taraflar birbirlerine karşı güç kullanmayacak.
Hürmüz Boğazı’nın Açılması: Dünya petrol ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı, 30 gün içinde “İran düzenlemeleri çerçevesinde” gemi trafiğine ve küresel ticarete tamamen açılacak. ABD Donanması’nın uyguladığı deniz ablukası kaldırılacak.
Dondurulmuş Varlıkların Serbest Bırakılması: 60 günlük müzakere süreci boyunca, İran’ın yurt dışında dondurulmuş olan 24 milyar dolarlık varlığı kademeli olarak serbest bırakılacak.
Yaptırımların Hafifletilmesi ve Nükleer Süreç: İran’ın nükleer zenginleştirme malzemelerinin UAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı) gözetiminde seyreltilmesi karşılığında, petrol satışına yönelik uluslararası yaptırımlar askıya alınacak. Taraflar 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmak için İsviçre’de masaya oturacak.
Türkiye’den Tam Destek
Anlaşmanın ardından Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan bir açıklama yaparak, Türkiye’nin Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde bu sürece başından beri destek verdiğini belirtti. Fidan, “Söz konusu mutabakat, bölgede kalıcı barış ve istikrarın tesisi yolunda önemli bir merhale teşkil etmektedir” diyerek tarafları sağduyuya davet etti.
