TÜRK DÜNYASINDA DİJİTAL DEVRİM: TDT LİDERLERİ TÜRKİSTAN’DA “YAPAY ZEK” VİZYONUNU ÇİZDİ
TÜRKİSTAN – Türk dünyası, geleceğin teknolojilerine yön vermek ve küresel dijital dönüşümde öncü rol oynamak üzere tarihi bir adım attı. Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Gayriresmî Zirvesi, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in ev sahipliğinde, Türk dünyasının manevi başkenti olan kadim Türkistan şehrinde gerçekleştirildi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile birlikte üye ve gözlemci ülkelerin liderlerini bir araya getiren zirvenin ana teması “Yapay Zekâ ve Dijital Kalkınma” olarak belirlendi. Zirvede, Türk devletlerinin geleneksel ittifak bağlarını dijital çağa taşıyacak stratejik projeler ilan edildi.
“Dilde, Fikirde, İşte” Birlikten “Dijital Vizyonda” Birliğe
Zirvenin açılış konuşmasını yapan ev sahibi Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, küresel jeopolitik dalgalanmaların yaşandığı bu dönemde Türk dünyasının birliğinin her zamankinden daha kritik olduğunu vurguladı. Liderler, büyük düşünür İsmail Gaspıralı’nın tarihi “Dilde, fikirde, işte birlik” şiarını selamlayarak, bu vizyonu modern teknoloji çağına uyarladıklarını ve “Dijital vizyonda birlik” dönemini resmen başlattıklarını duyurdu.
Zirvede dikkat çeken en sıcak teknolojik hamleler ise şu şekilde şekillendi:
“Turkic AI” (Türk Yapay Zekâsı) Merkezi: Cumhurbaşkanı Tokayev, Astana’da bulunan uluslararası yapay zekâ merkezi Alem.ai altyapısı üzerinde, üye ülkelerin ortak projeler geliştirebileceği “Turkic AI” isimli ortak bir yapay zekâ ve IT merkezi kurulmasını önerdi. Ayrıca Türk dilleri için ortak bir terminolojik veri tabanı oluşturulması ve gençler arasında “Yapay Zekâ ve Programlama Olimpiyatları” düzenlenmesi çağrısında bulundu.
Türk Siber Güvenlik İttifakı: Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, dijitalleşmeyle beraber büyüyen siber tehditlere karşı ortak bir koruma kalkanı oluşturulması amacıyla acil olarak bir “Türk Siber Güvenlik İttifakı” kurulması yönünde stratejik çağrıda bulundu.
Ortak Uydu ve Dijital Entegrasyon: Liderler; e-Devlet, e-İzin ve gümrük sistemlerinin entegrasyonu ile elektronik belgelerin/dijital imzaların karşılıklı olarak tanınması noktasında mutabık kaldı. Ayrıca Türkiye, Kazakistan, Özbekistan ve Azerbaycan ortaklığında geliştirilen bilimsel uydunun fırlatılmasına yönelik çalışmaların hızlandırılacağı belirtildi.
“Türk Dünyası Etkili Bir Güç Merkezine Dönüşmeli”
Zirvede söz alan Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, yapay zekâ ve dijitalleşmenin dünyayı yeni bir eşiğe getirdiğini belirterek, “Türk devletleri bu süreçte en ön sıralarda yer almalıdır. Ailemiz olan Türk dünyası, 21. yüzyılın en etkili jeopolitik güç merkezlerinden birine dönüşmelidir” ifadelerini kullandı. Aliyev ayrıca, Orta Koridor’un dijital ayağı olan Trans-Hazar Fiber Optik Kablo Hattı’nın (“Dijital İpek Yolu”) yakın zamanda hizmete gireceğinin müjdesini verdi.
Kültürel Miras Yapay Zekâya Emanet:
Zirvede sadece teknoloji değil, kültür de dijitalleşti. Kabul edilen Türkistan Bildirgesi doğrultusunda, Türk halklarının köklü tarihini ve kültürel mirasını tek bir çatı altında toplayacak, yapay zekâ tabanlı ve çok dilli bir “Türk Mirası” dijital platformunun kurulması kararlaştırıldı.
